Құдай әл-Фараби теологиясындағы ең жоғарғы кемелдік ретінде

Аңдатпа

Бұл мақалада әл-Фарабидің теологиялық іліміндегі Құдай идеясы ең жоғары кемелдік және ең кемел білім ретінде талқыланады. Әл-Фараби өзінің Құдайдың кемелдігі туралы ілімін “Қайырымды қала тұрғындарының көзқарасы” атты әйгілі еңбегінде қарастырады. Бұл трактаттың басым бөлігі Алланың бар екендігі мен кемелдігінің дәлелі. Әл-Фараби Алланың қасиеттерін тікелей ғана емес, өмір, білім, хикмет, ақиқат деген ұғымдар арқылы сипаттайды. Әл-Фараби Құдайды Бірінші Себеп, немесе жай Бірінші деп атайды. Кемелдік идеясы, әл-Фарабидің пікірінше, тек табиғат заңдарында ғана емес, сонымен қатар қала мен мемлекетті басқару процесінде де көрінеді. Демек, билеуші ​​мен тұрғындар иман мен Алла идеясын басшылыққа алса, олардың өмірі де парасатты болады, өйткені әл-Фарабидің теологиясында Алланың ақыл-ойы мен кемелдігі бірдей. Ойшыл адамның негізгі мүмкіндіктерін Құдайдан көреді. Бұл әлеует адамның рухани болмысынан ғана емес, оның күнделікті ойынан, іс-әрекетінен, өмір салтынан көрінеді. Діни ойлау, әл-Фарабидің пікірінше, жай сенім емес, ең алдымен Құдай идеясының жеке және қоғамдық өмірде жүзеге асуы. Осылайша, біз әл-Фарабидің философиялық және теологиялық ілімінде Құдай идеясына қаншалықты құрметпен және жауапкершілікпен қарайтынын көреміз. Сонымен, әл-Фараби метафизикасы егжей-тегжейлі теологиялық-философиялық концепцияда көрініс табатын Ақылдың кемелдігі идеясымен тығыз байланысты.

Түйін сөздер: Алғашқы Себеп, метафизика, теология, Құдай идеясы, кемелдік