Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы цифрлық салада: дінтанулық талдау

Авторлар

DOI:

10.26577//EJRS20254338

Аңдатпа

Діни институттарды цифрландыру қазіргі заманның маңызды құбылысы болып табылады, әсіресе дін мен мемлекет арасындағы қатынастардың тарихи күрделі конфигурациясы бар елдерде. Посткеңестікте ислам мемлекеттік бақылаумен және «қалыпты» қозғалысты қолдаумен қатар жүретін институционалдық жаңғыру кезеңін бастан кешіруде. Цифрлық технологиялар діни коммуникацияларды, соның ішінде исламдық тәжірибелерді түрлендіруде. Мақалада Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының (ҚМДБ) muftyat.kz ресми сайтындағы цифрлық қатысуына дінтану сараптамасы қарастырылған. Сайттың институционалдық, теологиялық және әлеуметтік-мәдени дискурсы, сондай-ақ оның қазақстандық мұсылмандардың болмысын қалыптастырудағы рөлі талданады. Авторлар Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының цифрлық кеңістіктегі қызмет ету ерекшеліктерін және оның онлайн қызметі қазіргі қазақстандық қоғамда діни бірегейлікті, діни білім мен беделді қалыптастыруға қаншалықты ықпал ететінін түсінуге тырысады. Діни тұрақтылық жалпы қоғам үшін, соның ішінде киберкеңістік үшін маңызды. Мұнда дәстүрлі институттар ресми статусы жоқ, бірақ дәстүрлі нормалардың сәтсіздігіне немесе олардың құқықтық ымыраға келуіне жауап ретінде мезгіл-мезгіл белсенділік танытатын радикалды, маргиналды немесе бейресми діни ағымдарға тап болады. ҚМДБ-ның ресми сайты мемлекет, дін және қоғамның өзара әрекеттесу тетіктерін хабарлайтын өкілді ақпарат көзі болып табылады.

Түйін сөздер: онлайн дін, цифрландыру, ислам, Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы (ҚМДБ), интернет.

Автор өмірбаяндары

  • A. Карыбаева, Al-Farabi Kazakh National University, Almaty, Kazakhstan

    Кәрібаева Айнұр Несібекқызы (корреспондент автор) – ғылыми қызметкер, әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті философия және саясаттану факультеті дінтану және мәдениеттану кафедрасының аға оқытушысы (Алматы, Қазақстан, e-mail: karybaeva.ainur@gmail.com).

  • Д. Дүйсенбі, Al-Farabi Kazakh National University, Almaty, Kazakhstan

    Дүйсенбі Динара Темірбайқызы – әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті философия және саясаттану факультеті дінтану және мәдениеттану кафедрасының оқытушысы (Алматы, Қазақстан, e-mail: dduysenbi@gmail.com).

  • Д. Пардабеков , Academy of Public Administration under the President of the Republic of Kazakhstan, Astana, Kazakhstan

    Пардабеков Диас Анатольевич – PhD докторант, Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Мемлекеттік басқару академиясының бюрократиясыздандыру, сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениет және этика мәселелерін зерттеу секторының меңгерушісі (Астана, Қазақстан, e-mail: d87070655555@gmail.com).

  • Р. Сәрсебаева, Al-Farabi Kazakh National University, Almaty, Kazakhstan

    Сәрсебаева Рауан Аманқызы – әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті философия және саясаттану факультеті дінтану және мәдениеттану кафедрасының PhD докторанты. (Алматы, Қазақстан, e-mail: rauanasars@gmail.com).

Қосымша файлдар

Жарияланды

2025-09-20

Журналдың саны

Нөмір 43 № 3 (2025): Eurasian Journal of Religious Studies

Бөлім

Religious Studies

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

Карыбаева A., Дүйсенбі, Д., Пардабеков , Д., & Сәрсебаева, Р. (2025). Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы цифрлық салада: дінтанулық талдау. ҚазҰУ Хабаршысы. Дінтану сериясы, 43(3), 76-90. https://doi.org/10.26577//EJRS20254338