Қазақстандағы қазақтар мен орыстар арасындағы дінаралық неке (1922–2023)
DOI:
https://doi.org/10.26577/EJRS47320267Аңдатпа
Бұл мақалада Қазақстандағы қазақ мұсылмандары мен орыс православ христиандары арасындағы дінаралық некелер мәселесі 1922-2023 жылдар аралығындағы тарихи, әлеуметтік және мәдени контексте жан-жақты қарастырылады. Авторлар кеңестік дәуірден қазіргі кезеңге дейінгі этносаралық және дінаралық некелердің даму үдерісін саралап, дәстүрлі ұстанымдар, гендерлік қатынастар және социологиялық факторларға ерекше назар аударады. Зерттеудің эмпирикалық негізін Евстигнеев пен Борзыхтың 1972-1984 жылдар аралығында жүргізген зерттеулері мен Түркістан қаласындағы студенттер арасында өткізілген сауалнама нәтижелері құрайды. Мақалада дінаралық некелердің отбасылық құрылымға, бала тәрбиесіне және діни сәйкестікке ықпалы, сондай-ақ жастардың бұл мәселеге деген көзқарастары кең көлемде талданады. Балалардың діни тәрбиесі мен отбасындағы діни келісім мәселелері өз алдына арнайы талдау нысанына алынған. Зерттеу нәтижелері Қазақстанда исламдану мен модернизация үдерістерінің қатар жүруі жас ұрпақтың діни және мәдени танымына елеулі ықпал ететінін көрсетеді. Мақала діни төзімділік пен мәдени әртүрлілік мәселелерін зерттейтін ғалымдар мен саясаткерлер үшін өзекті әрі құнды мәліметтер ұсынады. Сондай-ақ, авторлар дінаралық неке үлгілерін аймақтық тұрғыдан салыстыру қажеттігін атап өтіп, болашақта осы бағытта кең ауқымды, сапалы зерттеулер жүргізудің маңыздылығына назар аударады. Атап айтқанда, бұл зерттеу тәуелсіздік кезеңіне қатысты деректердің айтарлықтай тапшылығын толықтырып, жаңа эмпирикалық нәтижелерді қолданыстағы ғылыми еңбектермен өзара байланыстырады. Сонымен қатар, арнайы әдебиеттерге жасалған шолу алдыңғы зерттеулерді жүйелі түрде талдап, зерттеу мәселесін кең ғылыми контексте қарастыруға мүмкіндік береді. Осылайша, аталған жұмыс тарихи баяндауды кеңейтіп қана қоймай, болашақтағы салыстырмалы және саясатқа бағдарланған зерттеулер үшін де берік теориялық-әдіснамалық негіз қалыптастырады.
Түйін сөздер: дінаралық неке, ислам, христиандық, қазақтар, орыстар
